Przez Wysoki Jesionik (Hrubý Jeseník)

Vysoká hole, Františkova myslivna, Dlouhé stráně, Mravenečník, Rysí skála

PRZEWODNIK

Pasmo Jesionika Wysokiego przede wszystkim kojarzy się z jego najwyższym szczytem — Pradědem. Warto pamiętać jednak, że całe pasmo to kraina niezwykle przyjemna — łagodne, urokliwe grzbiety, wodospady, chatki myśliwskie, które niejednokrotnie skrywają ciekawe historie, pola wrzosów porą jesienną, wspaniałe widoki, kamienie graniczne pojawiające się czasem w zaskakujących miejscach, źródełka, a czasem nawet i kozice. Opisywana trasa prowadzi mniej uczęszczanymi drogami (przynajmniej w większości), jest niezwykle malownicza, a łączy dwa popularne szczyty: Vysoká hole i Dlouhé stráně, z najwyżej położonym w Czechach zbiornikiem wodnym. Jest idealna by połączyć spokój i magię Jesionika Wysokiego, a jednocześnie poznać ich niezwykle popularne i charakterystyczne szczyty!

Opisywana trasa to do pokonania dystans 19 km, przewyższenie 356 m w górę i 1086 w dół.

Wędrówka zaczyna się na Ovčárnej, przy końcowym przystanku autobusu komunikacji publicznej, którym to można wjechać na wysokość 1300 m n.p.m.

Za Chatą Sabinka widać budynek dawnego schroniska turystycznego Ovčárna, dzisiaj hotelu górskiego. Jego historia sięga XIX wieku — pierwotnie znajdowała się tutaj chata pasterska z magazynem siana. Z czasem zaczęło funkcjonować schronisko turystyczne, a po roku 1949 obiekt pozostawał w zarządzie wojska. Dopiero po roku 1990 został ponownie otwarty dla turystów.

Trasa opisywanej wycieczki w pierwszym odcinku prowadzi szlakiem czerwonym, który z asfaltowej drogi na wysokości wjazdu do hotelu, odbija w lewo ku górze.

Po krótkim podejściu (1,3 km, 138 m w górę, ok. 30 min.) osiąga się punkt widokowy na Petrovy kameny (generalnie ich widok towarzyszy turyście przez cały pierwszy odcinek trasy). Jest to szczyt (1447 m n.p.m), którego kulminację stanowi gnejsowa formacja skalna. Szczyt, a więc i skały są niedostępne dla ruchu turystycznego ze względu na ochronę rezerwatową.

Sama formacja skalna jest efektem wietrzenia mrozowego i późniejszej erozji. Pod względem przyrodniczym jest to ważne stanowisko botaniczne Wysokiego Jesionika — rośnie tam dzwonek jesionicki (występuje w logotypie obszaru chronionego) oraz niska wiechlina łąkowa, a także wiele innych chronionych gatunków. Ze względu na wartości przyrodnicze Petrovy kameny są objęte ochroną w ramach Narodowego Rezerwatu Przyrody Praděd utworzonego w 1990 roku.

Nazwa szczytu związana jest z lokalną legendą, a samo miejsce przez wieki uchodziło za powiązane z magią — miały się tam odbywać sabaty czarownic, opowiadano także o ukrytych skarbach. Wiara w magiczne praktyki czarownic i odbywane tamże sabaty była tak silna, że w XVII wieku , na polecenie cesarza Leopolda Habsburga skały poświęcono, a także postawiono tzw. Bożą Mękę z przedstawieniem maryjnym, której pozostałości można było zobaczyć jeszcze w XIX wieku.

Po kolejnych 15 minutach wędrowiec dociera do kamienia granicznego z XVII wieku, który wyznaczał granice trzech majątków: Zakonu krzyżackiego z Bruntalu, Žerotínów z Velkych Losin i Dietrichštejnów z Janovic.

Po Wielkiej Wojnie Vysoká hole stała się poligonem dla działań artyleryjskich, a w czasie II wojny światowej budowano tutaj lotnisko dla małych samolotów zwiadowczych oraz stację radarową. Te „wojskowe” ślady historii są widoczne po dzień dzisiejszy.

Urokliwa ścieżka grzbietowa, wygodnie i widokowo, prowadzi do rozejścia szlaków Nad Malým kotlem. Tam należy kierować się w prawo, za znakami koloru zielonego.

Odcinek Nad Malým kotlem — U Františkovy myslivny to, moim zdaniem, najbardziej malowniczy fragment opisywanej trasy. Wąska ścieżka prowadzi stokiem, stopniowo wytracając wysokość. Przed turystą otwiera się panorama Wysokiego Jesionika, pięknie widoczna jest też charakterystyczna sylwetka Dlouhých strání, rozpoznawalna zewsząd ze względu na ściętą górną część szczytu. A do tego, zaraz za ścieżką od strony zewnętrznej, przestrzeń i ostry stok — jak na sudeckie warunki, jedno i drugie całkiem zacne!

Nieco dalej przestrzeń i stromość przechodzą już w leśną wygodę, uważny wędrowca w przerwach między drzewami wypatrzy Pradziada (Praděda).

Na rozdrożu U Františkovy myslivny trzeba skręcić w lewo, na asfaltową drogę. Od tego momentu, aż do krzyżówki z drogą rowerową, oznaczoną na mapach jako Malá Jezerná, opisywana trasa będzie prowadzić drogami nieznakowanymi.

Po przejściu ok. 450 m, po prawej stronie pojawiają się drewniane zabudowania. Miejsce to jest znane jako Františkova myslivna — jedna z najstarszych chat myśliwskich na terenie Jesionika Wysokiego. Powstała w 2. połowie XIX wieku jako rezydencja myśliwska bogatej rodziny Kleinów. Już w XX wieku obok rezydencji wybudowano drugi budynek, zwany gajówką, dla zarządcy dworu myśliwskiego. Żona zarządcy prowadziła mały punkt gastronomiczny dla turystów, a nawet organizowała tańce. Przez pewien czas rozważano budowę schroniska, ale plany te nigdy nie zostały zrealizowane. Dziś obiekt znajduje się w rękach prywatnych. Sprzed chaty rozpościera się wspaniały widok na główny grzbiet z Pradziadem.

Stopniowo asfalt zamienia się w typową drogę leśną, a wędrowiec po przejściu ok. 1,3 km, powinien skręcić w lewo. Ścieżka ta jest urokliwa, mimo, że panoram brak. Częściowo biegnie przez tereny podmokłe, ale nie należy się bać błota i bagien — przez etap najbardziej podmokły prowadzi drewniany chodnik.

Po dojściu do drogi rowerowej trzeba skierować się w prawo i podążać do rozejścia U Okenní štoly. Stamtąd znaki koloru czerwonego prowadzą aż na wierzchołek Dlouhých strání. Jest to drugie, i ostatnie podejście, podczas całej wycieczki. Ostatni jego etap jest zaskakujący i można przypomnieć sobie o swoich mięśniach, trzeba bowiem pokonać 170 stopni. Po tym „drobnym” wysiłku przed turystą rozpościera się górny zbiornik najrozleglejszej i najpotężniejszej w Czechach elektrowni szczytowo-pompowej, o łącznej mocy 650 MW, zasilanej wodami rzeki Desny.

Jest to najwyżej położony zbiornik na terenie Czech (1350 m n.p.m.), a jego powierzchnia wynosi ponad 15 ha, długość to ok. 700 m, a szerokość ponad 200 m. By powstał, trzeba było usunąć 290 000 m³ skał, przetransportować 310 000 m³ ziemi oraz gruzu, a także zużyć 175 000 m³ betonu.

Prace nad budową elektrowni trwały od 1978 do 1996 roku. W latach 80. na dłuższy czas działania przerwano, a projekt uległ kompleksowym zmianom.

Do dziś elektrownia i jej usytuowanie wzbudza ogromne kontrowersje, ale jest  bezsprzecznie jednym z najczęściej i najliczniej odwiedzanych miejsc w Wysokim Jesioniku.

Po dojściu nad zbiornik można pójść w prawo – tam znajduje się mały punkt gastronomiczny, albo w lewo w stronę punktu uważanego za wierzchołek góry. Można oczywiście obejść go dookoła asfaltową drogą.

Panorama rozpościerająca się z Dlouhých strání jest oszałamiająca: widać praktycznie cały Jesionik Wysoki, Šumpersko i część Rychlebských hor.

Zejście do miejscowości Kouty nad Desną odbywa się cały czas za znaczkami koloru czerwonego. Chwilkę po przekroczeniu asfaltowej drogi, w lewo odbija ścieżka prowadząca na wierzchołek Mravenečníka (1344 m).

Szczyt ten nie jest zalesiony i dawniej stanowił doskonały teren pod wypas bydła, z czego oczywiście w przeszłości korzystano. Jego nazwa w bezpośrednim tłumaczeniu znaczy Mrówkojad, aczkolwiek zwierząt tych tam nie ma, z mrowiskami też ciężko. Najprawdopodobniej nazwa ta powstała przez zniekształcenie niemieckiego miana – Ameisen Berg – czyli żelazna góra. Z niego zrobiono Ameiseberg – Górę Mrówek, z której potem wykształcił się czeski Mravenečník. Polana szczytowa stanowi miejsce startowe dla paralotniarzy.

Ze szczytu, kierując się ścieżką delikatnie w prawo, schodzi się do szlaku czerwonego. Drogą, z widokiem na niepracujące już wiatraki, dochodzi się do rozdroża Tetřeví chata.

Tutaj warto skręcić w prawo na ścieżkę przyrodniczą, by dojść do punktu widokowego Rysí skala (550 m w jedną stronę).

Na mnie osobiście zrobił ogromne wrażenie — potężna sylwetka Dlouhých strání ze swym charakterystycznym kształtem na horyzoncie, a pomiędzy głęboko wcięta, o stromych zboczach dolina Boroveho potoku. A wszystko to doskonale widoczne z platformy widokowej, usytuowanej na skałach w formie kojarzącej się z dziobem okrętu…

Z punktu widokowego można iść dalej ścieżką przyrodniczą albo wrócić do rozdroża. Ja wybrałam opcję drugą i kontynuowałam wędrówkę szlakiem czerwonym na polanę i skrzyżowanie dróg – Medvědí hora – lan.

W tym miejscu zaczynają się stoki narciarskie, jest górna stacja kolejki linowej (w ramach zaoszczędzenia sobie nieprzyjemnego zejścia można z niej skorzystać), a także wieża widokowa i niewielki bar.

Droga asfaltowa, ze znaczkami koloru czerwonego, doprowadza do ścieżki prowadzącej stromo stokiem narciarskim.Tutaj zaczyna się najtrudniejsza część wycieczki. Do samej dolnej stacji kolejki linowej w Koutach nad Desnou trzeba pokonać dystans 2,9 km i 486 metrów w dół. W niektórych miejscach szlak przecinają single tracki, więc wskazana jest wzmożona ostrożność!

Mimo nieprzyjemnej końcówki, trasa jest niewymagająca, nasycona szerokimi panoramami i niezwykle malownicza. Polecam!

Informacje praktyczne

• Dogodnym miejscem do zostawienia auta jest miasto Jeseník, ja najczęściej parkuję przy ulicy Tyršova, jest tam kilka bezpłatnych miejsc, a obok parking płatny (40 kc/h). Spacer na dworzec autobusowy to 10 minut.
• Z miasta jest autobusowe połączenie do Karlovej Studánki. Autobusy do Ovčárnej odjeżdżają z dolnego przystanku (Dolní parkoviště) albo z Hvězda aut. st.
• Z Koutów nad Desnou (przystanek Loučná nad Desnou, Kouty nad Desnou, sportovní areál) powrót jest również możliwy autobusem.
• Wyszukiwanie połączeń https://idos.cz/vlakyautobusymhdvse/spojeni/